Ondernemerschap

Directeur Martin Smaal (SO Natural) over ondernemerschap:

‘Professionalisering van je organisatie is een continu proces’

Ondanks een goed businessmodel en een klinkende ondernemersvisie blijft een tuinbouwbedrijf kwetsbaar als externe omstandigheden veranderen. Dat ondervond de familie Smaal, die door een fusie in 2008 het grootste potorchideeënbedrijf ter wereld werd. Daarna sloeg de crisis in de tuinbouw toe. Een streng financieel beleid en professionalisering van de organisatie hielp hen er doorheen. “Het was een lastige tijd, maar we hebben er ook veel van geleerd.”

“Mijn dagelijkse taak is om alle zienswijzen binnen ons bedrijf bij elkaar te brengen.” Die rol is Martin Smaal van SO Natural op het lijf geschreven, weet hij inmiddels. Hij groeide op als de middelste van vijf broers, die in leeftijd variëren van 42 tot 56 jaar. Binnen het gezin van zes kinderen - hij heeft ook nog een zus - was hij de meest rustige van het stel. Toch is hij vandaag de dag algemeen directeur van het grootste orchideeënbedrijf ter wereld, dat in de huidige samenstelling nu acht jaar bestaat.

Desondanks staan de broers met beide voeten stevig op de grond. Een gezamenlijke en eenduidige visie op de ontwikkeling van de orchideeënmarkt bracht hen bij elkaar. Het was nooit de bedoeling om de grootste orchideeënproducent te worden, maar het samenwerkingsproces leverde dat wel op. De daardoor ontstane schaalgrootte bracht het beleveren van het retailsegment binnen bereik.

Met de groei van het bedrijf nam de noodzaak van professionalisering toe. Smaal legt uit welke stappen hij en zijn broers de afgelopen jaren hebben genomen en kijkt met frisse blik naar de toekomst. “Professionalisering is geen proces dat je in vijf jaar afrondt. Je bent er continu mee bezig. Wij al tien jaar.”

Veredeling

Jan Post geeft visie op potorchidee van de toekomst

‘Houden we wel echt rekening met consumenten wensen?’

In dertig jaar tijd is phalaenopsis van alle orchideeënsoorten uitgegroeid tot één van de meest populaire bloeiende potplanten. Jan Post van Floricultura maakte deze ontwikkeling van dichtbij mee. Hij voorspelt dat er plaats is voor vernieuwing binnen het assortiment. Mensen gaan planten meer waarderen, vooral die met een natuurlijke uitstraling.

Een phalaenopsis die vandaag de dag huiskamers siert, lijkt in niets op zijn voorouders die in de natuur voorkomt. De kleine, stervormige bloemen zijn getransformeerd tot grote, ronde vormen. In de zoektocht naar een houdbare kamerplant is de geur nagenoeg verdwenen. Of consumenten daar een idee van hebben? Jan Post, veredelaar en voormalig eigenaar van Floricultura, vraagt het zich af. “Niemand houdt echt rekening met consumentenwensen, omdat we niet precies weten wat zij willen.”

Enegie

Van der Hoorn over zeven jaar ‘Kas zonder Gas’:

‘Als ik opnieuw zou beginnen, koos ik 

voor dezelfde opzet’

In 2006 bouwde Maurice van der Hoorn de eerste kas zonder gas. Zeven jaar later is hij nog steeds enthousiast en heeft hij door voortschrijdend inzicht wat verbeteringen doorgevoerd. De phalaenopsisteelt leent zich goed voor een verwarmings- en koelsysteem met een warmtepomp.

Je hebt telers die bij nieuwbouw kiezen voor een concept op basis van jarenlange ervaring en je hebt pioniers die een uitdaging zoeken. Maurice van der Hoorn is zo’n pionier, hoewel dat geen streven op zich is. “Ik heb altijd belangstelling gehad voor techniek. Op ons oude bedrijf zag ik hoeveel energie er nodig was voor verwarmen en koelen. Die twee wilde ik combineren om energie te besparen”, vertelt hij. Samen met Gerard Peek van Van Zaal werkte hij zijn idee op basis van een warmtepomp uit. Het resultaat was de eerste kas zonder gas, een project dat destijds volop in de publiciteit kwam.

Nieuwe kasconcepten

Twee telers gaan DaglichtKas en ID Kas bouwen

Nieuwe kasconcepten broodnodig voor continuïteit tuinbouw

Twee tuinbouwbedrijven gaan de uitdaging aan om nieuwe kasconcepten op praktijkschaal uit te testen. Ter Laak Orchids in Wateringen wil een DaglichtKas gaan zetten, terwijl hemelsbreed vijftien kilometer verderop Duijvestijn Tomaten in Pijnacker de ID Kas gaat bouwen. De reden is eenduidig: omdat ze vooruit denken en willen leren.

De recessie heeft er voor gezorgd dat innovaties op gebied van kassenbouw langer op zich laten wachten dan wenselijk. De beperkte nieuwbouw van de afgelopen jaren is vooral voortborduren op bestaande ideeën met wat aanpassingen. Onderzoek van Wageningen UR Glastuinbouw heeft inmiddels verrassende resultaten opgeleverd. Nieuwe kasconcepten, die meer licht toelaten, verstrooien of bundelen, hebben tot doel op energie te besparen en teelten beter te laten renderen.

Technokas en Bode Project-en Ingenieursbureau zijn al geruime tijd nauw betrokken bij deze technische ontwikkelingen, legt Peter Zwinkels van Technokas uit. Ook Richard Ter Laak en Ted Duijvestijn stonden er met hun neus bovenop. Zij zien nu perspectief voor hun eigen teelten en motiveren hun keuze.

Commercieel uitrollen

Richard, die samen met zijn broer Edward het kloppend hart vormt van Ter Laak Orchids, heeft vergevorderde plannen om een DaglichtKas te bouwen. Drie jaar geleden bouwden zij hun nieuwe 8 ha grote bedrijf en ze waren van plan om de oude locatie van 4,5 ha af te stoten. Dat is uiteindelijk niet gebeurd.

Nu willen de broers de nieuwe locatie optimaliseren door er een stekafdeling aan te bouwen van 4.000 m2 met vakmaat 12,80 m x 4,50 m. Dat is meteen een mooie oppervlakte om de nieuwe kas op praktijkschaal commercieel uit te rollen.