Tuinbouw Ondernemersprijs 2018

Royal Lemkes, Bleiswijk

Geen maximale winst, maar maximale impact

Royal Lemkes vormt een belangrijke schakel tussen sierteeltbedrijven en de grootschalige retail in Europa. Wie denkt dat het bedrijf puur gericht is op het behalen van maximale winst heeft het mis. De leiding wil met name impact maken naar hun medewerkers, hun klanten en binnen de samenleving. De missie is ‘duurzame groei’ van medewerkers, relaties en de wereld waarin Royal Lemkes opereert.

Zet een toegewijd ondernemer, een door de wol geverfde manager en een logistiek specialist bij elkaar en er ontstaat iets bijzonders. Grotere verschillen in persoonlijkheid en achtergrond kun je niet bedenken tussen het drietal dat leiding geeft aan Royal Lemkes. Het is dat ze werden geattendeerd op deelname aan de Tuinbouw Ondernemersprijs, want in hun aard zijn deze mensen bescheiden. “Maar wacht even, misschien is de tijd er wel rijp voor”, dachten ze.

In een paar jaar tijd heeft een professionaliseringsslag plaatsgevonden binnen het bedrijf dat planten en diensten aanbiedt aan de grootschalige retail in Europa. Er waait een fris briesje uit een nieuwe windrichting. “We zijn er nu klaar voor”, vinden Cees van der Meij, Michiel den Haan en Michiel van Veen, die trots zijn op hun Lemkes-familie. “We mogen het vieren dat we zover zijn gekomen, vooral voor onze mensen die het bedrijf dragen. Bovendien willen we graag anderen inspireren om ook bezield te ondernemen.”

Ondernemerschap

Tien jaar Thanet Earth en de naderende Brexit

‘Niet bang zijn om onverwachte strategische zetten te doen’

Glastuinbouwbedrijven met expansiedrift zullen in de toekomst vaker kiezen voor een buitenlandse locatie in de buurt van hun directe afzetmarkt. Thanet Earth in het Verenigd Koninkrijk is een antwoord op de vraag naar ‘British produced’. Tien jaar na dato is het bedrijf succesvol gegroeid dankzij de intensieve samenwerking tussen Nederlandse telers en een Engelse handelspartij. ‘Zo’n alliantie werkt’, vertellen de initiatiefnemers.

Engeland is altijd een belangrijk afzetland geweest voor Nederlandse glasgroenten. Het begon in de crisisjaren van de vorige eeuw met export van tomaten vanuit het Westland en het groeide uit tot intensieve contacten tussen teeltbedrijven, handel en Engelse retailers.

Over de grens telen

Telen aan de overkant van het kanaal, op een plaats dichtbij de afzetmarkt, was de volgende zet op het schaakbord. Nederlandse telers namen de gezamenlijk de stap om het glastuinbouwbedrijf Thanet Earth te bouwen. Zij speelden daarmee in op de ‘local for local’ trend, omdat Engelse consumenten graag Brits product kopen. De eerste locaties waren nauwelijks in productie toen de bankencrisis uitbrak, maar het bedrijf wist zich goed te ontplooien. Inmiddels tien jaar later is het zesde bedrijf in aanbouw en is het in areaal verdubbeld. Het gaat eigenlijk heel goed met het modernste glastuinbouwbedrijf van Groot Brittannië.

Ondernemerschap

Het hele directieteam van AgroCare. Van links naar rechts: Nic van Roosmalen, Marco Zuidgeest, 

Kees van Veen, Ad van Kester, Philip van Antwerpen, Bas Eilander en Paul Grootscholten

Eén jaar na de fusie tussen Agro Care en Kesgro

‘Groei is nodig om je mensen kansen en uitdagingen te bieden’

De fusie tussen Agro Care en Kesgro was geen hele grote verassing. De bedrijven werkten al op veel punten samen. Juist die samenwerking vormt nu de basis voor een evenwichtige cultuur binnen het nieuwe bedrijf. Een jaar later zijn de jeugdvrienden Philip van Antwerpen en Kees van Veen zichtbaar tevreden. “Als je allemaal graag wilt, verloopt zo’n samensmelting vlot.”

“We hebben allebei het vak geleerd bij Jos Looije van Looye Kwekers.” Philip van Antwerpen en Kees van Veen kijken elkaar lachend aan. Ze waren jong, net van school, met veel, heel veel ambitie en respect voor hun leermeester. Meer dan twintig jaar later kijken ze vanuit hun kantoor over de kasdekken van het Westland. Beneden in de hal van Greenpack gaat het sorteren en verwerken van hun tomaten en de producten van nog drie grote vruchtgroentebedrijven continu door.

Heel erg veranderd lijken ze niet. Toch lijkt Philip, die net terug is uit Tunesië, nu pas te beseffen wat er in die vijfentwintig jaar is gebeurd. Toen keek hij met groot respect op tegen toonaangevende tomatentelers. Nu is Agro Care onderdeel van die groep.

Ondernemerschap

Directeur Martin Smaal (SO Natural) over ondernemerschap:

‘Professionalisering van je organisatie is een continu proces’

Ondanks een goed businessmodel en een klinkende ondernemersvisie blijft een tuinbouwbedrijf kwetsbaar als externe omstandigheden veranderen. Dat ondervond de familie Smaal, die door een fusie in 2008 het grootste potorchideeënbedrijf ter wereld werd. Daarna sloeg de crisis in de tuinbouw toe. Een streng financieel beleid en professionalisering van de organisatie hielp hen er doorheen. “Het was een lastige tijd, maar we hebben er ook veel van geleerd.”

“Mijn dagelijkse taak is om alle zienswijzen binnen ons bedrijf bij elkaar te brengen.” Die rol is Martin Smaal van SO Natural op het lijf geschreven, weet hij inmiddels. Hij groeide op als de middelste van vijf broers, die in leeftijd variëren van 42 tot 56 jaar. Binnen het gezin van zes kinderen - hij heeft ook nog een zus - was hij de meest rustige van het stel. Toch is hij vandaag de dag algemeen directeur van het grootste orchideeënbedrijf ter wereld, dat in de huidige samenstelling nu acht jaar bestaat.

Desondanks staan de broers met beide voeten stevig op de grond. Een gezamenlijke en eenduidige visie op de ontwikkeling van de orchideeënmarkt bracht hen bij elkaar. Het was nooit de bedoeling om de grootste orchideeënproducent te worden, maar het samenwerkingsproces leverde dat wel op. De daardoor ontstane schaalgrootte bracht het beleveren van het retailsegment binnen bereik.

Met de groei van het bedrijf nam de noodzaak van professionalisering toe. Smaal legt uit welke stappen hij en zijn broers de afgelopen jaren hebben genomen en kijkt met frisse blik naar de toekomst. “Professionalisering is geen proces dat je in vijf jaar afrondt. Je bent er continu mee bezig. Wij al tien jaar.”

Ondernemerschap

Ruud Huirne van Rabobank

‘Persoonlijkheid ondernemer bepaalt succes van een bedrijf’

Hoe toekomstbestendig is een onderneming en welke vaardigheden moet een ondernemer in de agrarische sector zich eigen maken om een succesvol bedrijf te leiden? Brainstormen met Ruud Huirne van de Rabobank levert een mooie balans op van ondernemersvaardigheden. De crisis heeft nieuwe inzichten naar boven gebracht en de kijk op ‘Future proof’ ondernemen verder verdiept.

Drie jaar geleden verruilde econoom en professor Ruud Huirne zijn post bij Wageningen UR voor een functie in de financiële sector. Tussen de regels door proef je dit aan de beschouwelijke benadering van het ondernemerschap, die de directeur Food& Agri Nederland kiest. De financiële crisis, die zowel de agrarische sector als financiële instellingen in haar greep hield luidt een nieuw tijdperk in, waarbij ondernemingen een nieuwe weg inslaan. Veel en meer tegen de laagste kostprijs produceren is voor de meeste bedrijven niet langer het succesvolle ondernemingsmodel.

Bedrijven die er echt toe doen zoeken naar verbinding. Vertrouwen, bestendigheid en intelligent leiderschap zijn competenties die nadrukkelijk naar voren komen. Ze leiden tot het opnieuw definiëren van het ondernemersprofiel. “Een crisis maakt de verschillen tussen ondernemers duidelijk”, legt Huirne uit. “Ondernemers met onderscheidende vaardigheden komen boven drijven.”

 Zelfreflectie is een groot goed

Toekomstbestendig

De vraag rijst hoe het profiel er uit ziet van een toekomstbestendig bedrijf. Als vertegenwoordiger van een financieringsinstelling noemt Huirne uiteraard dat een ondernemer zijn financiën op orde moet hebben. Een ondernemer moet aan zijn bank duidelijk kunnen maken hoe renderend een investering is. “De basis moet in orde zijn, vinden wij. Je moet aan de veilige kant zitten. Niet voor ons als bank, maar primair voor jezelf”, legt hij uit.