maandag, mei 14, 2018

Bouvardia


Vreeken Bouvardia over duurzaam energiegebruik:
‘Overschakeling naar gelijkspanning kan flinke energiebesparing opleveren’

In tuinbouwgebied PrimA4a vinden volop experimenten plaats met duurzaam energieverbruik. Vreeken Bouvardia laat momenteel de belichtingsinstallatie ombouwen van wisselspanning naar gelijkspanning, want dit kan een behoorlijke besparing op elektriciteit opleveren. Het is een spannend project, maar Vreeken ziet het wel zitten. Hij gaat een flinke uitdaging niet uit de weg.

In tegenstelling tot veel andere sierteeltgewassen hoef je bouvardia’s niet permanent te belichten. Eens per tien tot twaalf weken worden de bloemen geoogst en het gewas teruggesnoeid. Daarna volgt de vegetatieve fase, waarin het gewas de eerste veertien dagen met minder licht toe kan en de lampen niet permanent hoeven te branden. Dat gebeurt nu nog niet, omdat zo’n vak gewoon mee loopt in het totale belichtingsschema.
Hoe mooi zou het zijn als je op elektriciteit kan besparen door boven bepaalde plantvakken lampen aan en af te schakelen of te dimmen via een mobiele app of via de computer? Deze gedachten spelen door het hoofd van Jaap Vreeken in Rijsenhout sinds hij betrokken is bij het project Demonstratie Ontwikkeling Energie-infrastructuur DC (DOE DC) in tuinbouwgebied PrimA4a.

Gelijkspanningsgoeroe
Al meer dan dertig jaar teelt de familie Vreeken bouvardia’s. Jaap en Tineke staan ermee op en gaan ermee naar bed. Toen zij twee jaar geleden de kans kregen om uit te breiden pakten zij die met twee handen aan. En zo groeien zij gestaag door naar de grootste producent van deze snijbloem in Nederland.
Een paar jaar geleden kwam Jaap in contact met ‘gelijkspanningsgoeroe’ Harry Stokman van Direct Current, die bevlogen is van duurzaamheid en betrokken bij de ontwikkeling van de energievoorziening in het tuinbouwgebied onder de rook van Schiphol. Het zette hem op het spoor om zijn nieuwe locatie om te laten bouwen van wisselstroom (AC) naar gelijkstroom (DC).
De locatie, toen nog in handen van Stallingsbedrijf Glastuinbouw Nederland (SGN), had nog geen belichtingsinstallatie. Samen met partners Stolze Installatietechniek en Gavita werd in 2015 een SON-T installatie aangelegd van 90 µmol/m2/s, nog op wisselstroom. De bekabeling was dusdanig aangelegd dat overschakeling naar gelijkstroom op termijn mogelijk is. Op de oude tuin deed Vreeken daarna een eerste voorbereidende proef.

Langere levensduur
Op dit moment is het Nederlandse elektriciteitsnet gebaseerd op wisselstroom. Alle elektronische apparatuur van huishoudens en bedrijven draait echter op gelijkstroom. Ieder apparaat heeft dus een omvormer die AC omzet in DC. Bij het omzetten komt energie vrij en dat zorgt voor een hogere temperatuur van de elektronica. Zou het elektriciteitsnet uitsluitend gelijkstroom transporteren, dan is die omzetting niet nodig en levert dat een flinke besparing op in omzetting. Bovendien maakt dit de apparatuur meer betrouwbaar en verlaagt het de kosten van de installatie. Voor een dergelijke installatie heb je namelijk ook minder koper nodig in de bekabeling.
“In een traditioneel voorschakelapparaat (VSA) zit ook een AC naar DC omvormer”, legt Arjan Pauw van Gavita uit. “Bij de omzetting van wisselstroom naar gelijkstroom komt warmte vrij. In een gelijkstroom VSA kan die omvormer achterwege blijven, waardoor het voorschakelapparaat veel koeler blijft, minder stroom verbruikt en veel minder componenten en grondstoffen nodig zijn. Dat verhoogt de betrouwbaarheid en verlengt de levensduur van de elektronica aanzienlijk.”

Storingsvrij
Overschakelen van AC naar DC gaat niet vanzelf. Het heeft vele jaren geduurd om de belichtingsinstallaties op wisselspanning storingsvrij te laten werken. Belichtingsinstallaties op gelijkstroom moeten die ontwikkeling nog doormaken. Nu de eerste proef is geslaagd, wordt de belichtingsinstallatie van het nieuwe bedrijf stapsgewijs omgebouwd en getest.
Alle armaturen krijgen daarom een nieuwe printplaat die geschikt is om de ‘nieuwe’ stroom te ontvangen. Aangezien de netbeheerder nog wisselstroom aanlevert, wordt die stroom centraal omgezet in gelijkstroom. Daarvoor worden alle schakelkasten aangepast met intelligente elektronica, zodat ze de DC kunnen distribueren in plaats van AC.

Nieuwe generatie bedrijven
Vreeken is dus proefbedrijf voor een hele nieuwe generatie tuinbouwbedrijven op gelijkstroom, in eerste instantie alleen voor het belichten. De volgende logische stap naar de toekomst is om hele bedrijven over te schakelen naar DC. Daar komt veel bij kijken, want alle apparatuur van sorteermachines tot pompen, van luchtraammotoren tot koelcel moet geschikt worden gemaakt om de stroom te ontvangen.
Het inbouwen van deze techniek op een bestaand bedrijf is ingewikkeld. Op een nieuwbouwbedrijf zal dit veel eenvoudiger zijn, hoewel deze ontwikkeling nog de nodige tests moet doorstaan. Overigens is het mogelijk om over bestaande bekabeling een hoger vermogen DC te transporteren. Als een ondernemer de lichtintensiteit wil verhogen, dan zijn DC armaturen een interessante optie.

Zonnepanelen
Achter het bedrijf staat de aanleg van een zonnepanelenpark gepland. De opgewekte energie van zonnepanelen is al gelijkstroom evenals die van windmolens. De volgende stap is dus om de opgewekte stroom te bufferen in batterijen of naar de aangrenzende bedrijven te transporteren. Om die reden zijn overheden en netwerkbedrijf Liander zeer betrokken bij de vorderingen op het tuinbouwbedrijf.
“Zie het als kleine postzegels”, legt Pauw uit, “die zich ontwikkelen tot grote DC-vlekken. Hoe groter de vlek, des te meer zelfvoorzienend.” “En reken er op dat dit vlot kan gaan”, vult Carel van Ruijven van Stolze aan. “De ontwikkelingen zetten nu behoorlijk snel door. Was het voorheen nog lastig om gelijkstroom over lange afstanden te transporteren zonder verliezen, dit probleem is inmiddels opgelost. Het is niet ondenkbaar dat deze ontwikkeling binnen één generatie gemeengoed is.”

Lichtere bekabeling
Van Ruijven: “Ik ben behoorlijk positief, maar er moeten nog hobbels worden genomen. Gelijkstroom heeft als voordeel dat de bekabeling veel lichter mag zijn. Bovendien is het een net waar je overal kan aanhaken. Nu moet ieder onderdeel apart worden gezekerd. Dat kan straks eenvoudiger.” Voor toekomstige bedrijven gaat dit dus een besparing op investeringen opleveren.
Een uitdaging wordt het ombouwen van WKK’s. Tot op heden zijn deze gasmotoren nog niet geschikt, maar naar verwachting gaat die ontwikkeling er wel komen.
Vreeken ziet zelf vooral een voordeel in energieverbruik. “Ik heb voor mezelf uitgerekend dat het afschakelen van bepaalde vakken en dimmen me een besparing van 25 procent op belichtingskosten kan opleveren. Dat staat me wel aan. Als het straks klaar is kan ik ermee gaan ‘spelen’.” Hij is enthousiast over deze stap. “Duurzaam ondernemen ligt me wel. Ik vind het belangrijk om bij zulke ontwikkelingen betrokken te zijn”, legt hij uit. 

-->

Geen opmerkingen: